[W] jak Wstrząs

Zjawisko nazywane w medycynie wstrząsem jest stanowczo jednym z najważniejszych wyzwań przy nauce pierwszej pomocy. Z jednej strony wstrząs to poważne zagrożenie życia poszkodowanego, a z drugiej bardzo niewiele osób wie cokolwiek na ten temat. Brakuje nie tylko wiedzy o skutecznym udzieleniu pierwszej pomocy, ale przede wszystkim świadomości jak poważne jest zagrożenie i umiejętności rozpoznania objawów wstrząsu. Jest tak pewnie dlatego, że trudno sobie wyobrazić jakie procesy zachodzą wewnątrz organizmu i skąd bierze się zagrożenie, którego na pierwszy rzut oka nie widać. Poniżej opowiem, o co tak naprawdę chodzi, a wtedy będzie już bardzo łatwo zrozumieć dlaczego i w jaki sposób trzeba działać żeby uratować ludzkie życie

W jak wstrząs

Co to jest wstrząs?

Ogólnie mówiąc wstrząs oznacza dysproporcję pomiędzy zapotrzebowaniem organizmu na tlen a możliwościami jego dostarczenia do komórek. Jak pewnie wiesz – tlen jest dostarczany przez krew, dlatego jedną z przyczyn wstrząsu może być ubytek krwi np. na skutek zranienia. Jest to tzw. wstrząs hipowolemiczny. Typowy przykład może być taki:

W czasie bójki dwóch mężczyzn, jeden z nich ugodził drugiego nożem w brzuch, a następnie uciekł. Rana spowodowała poważne uszkodzenia narządów wewnętrznych i obfity krwotok. Po kilku minutach, ktoś zauważa leżącego na ulicy człowieka, wzywa pogotowie i stara się udzielić pierwszej pomocy. Udaje się zatamować krwotok, jednak strata krwi jest duża.

W organizmie dorosłego człowieka jest około 5 litrów krwi. Poszkodowany z przykładu powyżej stracił jej już na przykład 1,5 litra. Pozostała ilość jest za mała, żeby w normalny sposób spełniać swoje funkcje. Nie można już dostarczyć tlenu do wszystkich komórek ciała. Mimo, że krwotok został zatamowany – zaczyna rozwijać się wstrząs.

Jak reaguje organizm?

Na początku następuje przede wszystkim przyspieszenie tętna – w ten sposób mniejszą ilością krwi, organizm stara się wykonać taką samą pracę jak normalnie – tzn. dostarczyć tlen do wszystkich komórek. Następnie uruchamiane są dalsze sprytne mechanizmy pod wspólną nazwą „centralizacja”. Krążenie przesuwa się w stronę najważniejszych narządów (takich serce, płuca, mózg) kosztem ukrwienia skóry, przewodu pokarmowego i mięśni. Powoduje to szereg objawów takich jak np. bladość, uczucie zimna, suchość w ustach, poty. Zwróć uwagę, że w taki sposób chronione są najważniejsze funkcje organizmu, ale kosztem niedotlenienia niektórych części ciała – czyli jest to rozwiązanie dobre na krótki czas. Jeżeli nie nadejdzie pomoc z zewnątrz – stan poszkodowanego będzie się pogarszał.

Ile krwi może stracić człowiek żeby nie zagrażało to jego życiu?

Przyjęło się, że utarta do 10% krwi (ok 500 ml) nie powoduje żadnych negatywnych skutków i jest właściwie nieodczuwalna dla człowieka. Powyżej 20% (1 litr) zaczynają się problemy. Przede wszystkim pojawia się zagrożenie wstrząsem, a więc zagrożenie życia.

Jakie są objawy wstrząsu?

Jeżeli masz do czynienia z poszkodowanym, który krwawił (nawet jeśli wydaje ci się, że nie był to aż tak wielki krwotok) lub podejrzewasz jakieś urazy wewnętrzne i stwierdzisz przynajmniej niektóre z poniższych objawów – zawsze zakładaj, że jego życie jest zagrożone.

Objawy wstrząsu:

– przyspieszone tętno i oddech
– spłycenie oddechu
– zaburzenia świadomości
– bladość
– ochłodzenie skóry, uczucie zimna
– zimne poty
– uczucie suchości w ustach
– słabo lub wcale nie wyczuwalny puls na nadgarstku

Co można zrobić?

Pierwszym i najważniejszym zadaniem osoby udzielającej pierwszej pomocy jest zatamowanie krwotoków. Oczywiście jest to możliwe tylko w przypadku krwotoków zewnętrznych. W przypadku krwawienia wewnętrznego niestety nie ma możliwości zablokowania wypływu krwi, ale należy unikać poruszania zranionym miejscem.
W przypadku podejrzenia wstrząsu – a tak naprawdę zalecam to w sytuacji każdego większego krwotoku – należy rozpocząć działania przeciwwstrząsowe:

1. Ułóż poszkodowanego na plecach z nogami uniesionymi lekko w górę (np. połóż pod stopami plecak, poduszkę itp.).
2. Zadbaj o komfort termiczny – okryj poszkodowanego.
3. Zadbaj o komfort psychiczny – nie zostawiaj poszkodowanego samego, mów do niego i staraj się go uspokoić.
4. Wezwij pogotowie ratunkowe.

Pozycja na plecach z uniesionymi nogami sprawi, że krew łatwiej spłynie do najważniejszych organów. Pamiętaj jednak, że w taki sposób możesz postępować wyłącznie z poszkodowanymi przytomnymi. Osoby nieprzytomne muszą leżeć w pozycji bocznej.

Być może przedstawione czynności wydają ci się bardzo proste, a przez to niezbyt ważne. Nic bardziej mylnego. Wstrząs stanowi bardzo poważne zagrożenie życia i właściwe postępowanie może zapobiec niepotrzebnej śmierci. Zanim zamkniesz tę stronę – proszę cię – przeczytaj jeszcze raz jak rozpoznać wstrząs (objawy) i co należy zrobić.

Jeżeli uważasz tę wiedzę za wartościową – kliknij „Lubię to!”

Napisano w Bez kategorii
2 comments on “[W] jak Wstrząs
  1. Karolina napisał(a):

    Wiedza w pigułce, najlepsza w dzisiejszych czasach.
    Jak postępować w czasie wstrząsu spowodowanego uczuleniem na lek, jad owada czy pokarm? Czekam z niecierpliwością na kolejnego maila. Pozdrawiam

  2. Kacper Kudzia napisał(a):

    W zasadzie wstrząs to wstrząs i postępowanie jest zawsze takie samo (podobnie z objawami) więc jeśli chodzi o najważniejsze zasady ratujące życie, to są takie same:
    – uspokoić poszkodowanego
    – zadbać o komfort termiczny
    – ułożyć w pozycji przeciwwstrząsowej
    – wezwać jak najszybciej pogotowie ratunkowe

    Jeżeli straci przytomność – ułożyć w pozycji bocznej i kontrolować regularnie oddech.

    Jeżeli straci oddech – natychmiast rozpocząć resuscytację.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*