[H] jak Hipotermia

O tym, jak ważne jest zapewnienie poszkodowanemu ciepła, pisałem już w artykule dotyczącym zastosowań Folii Ratunkowej. „Hipotermia” oznacza niebezpieczne wychłodzenie organizmu i oczywiście może być to skutek jakiegoś wypadku. Częściej jednak spotykana jest sytuacja, kiedy to właśnie hipotermia jest tym „wypadkiem” i jedynym zagrożeniem dla człowieka. Wyobraź sobie turystę, który zgubił się w górach. Nie przewrócił się, nic nie złamał ani w żaden sposób nie uszkodził ciała. Jest zdrowy i wysportowany. Niestety zmoknął i przez kilka godzin jest narażony na silny, zimny wiatr. Mimo, że nie doszło do żadnego wypadku, temperatura jego ciała może w końcu niebezpiecznie spaść. Po prostu organizm nie da rady w takich warunkach, przez długi czas produkować dostatecznie dużo ciepła. Pojawi się hipotermia i oznacza to bardzo poważne zagrożenie życia. Wymagane jest profesjonalne postępowanie ratunkowe.

[H] Hipotermia

Hipotermią nazywa się stan, w którym temperatura głęboka ciała spada poniżej 35 stopni Celsjusza. Dochodzi do tego najczęściej z powodu złych warunków atmosferycznych, zwłaszcza jeżeli człowiek przez dłuższy czas jest wystawiony na zimno, wilgoć lub wiatr. Osoby szczególnie narażone to ludzie starsi, dzieci, osoby osłabione (np. niedożywione) lub będące pod wpływem alkoholu.

Hipotermia – objawy

Na początku możesz zauważyć zachowanie dobrze znane ci w przypadku porządnego wymarznięcia. Objawy znasz – człowiek robi się blady, mięśnie zaczynają drżeć, może „szczękać” zębami. Może to, ale nie musi oznaczać pierwszy, najlżejszy etap hipotermii. Nie ma powodów do paniki, ale z pewnością powinieneś obserwować rozwój sytuacji, a jeżeli to możliwe starać się zapobiec dalszemu obniżaniu temperatury.

Kiedy pojawią się objawy głębszej hipotermii (zobacz poniższą listę) z całą pewnością nie możesz pozwolić sobie na ich ignorowanie.

  • ustają dreszcze – oznacza to, że temperatura ciała spadła poniżej 34 stopni
  • trudności w mówieniu (mamrotanie)
  • nienormalnie powolny oddech
  • apatia i inne zaburzenia świadomości takie jak ograniczony kontakt z rzeczywistością lub utrata pamięci
  • osłabienie
  • problemy z koordynacją ruchową
  • utrata przytomności

Pierwsza pomoc w przypadku hipotermii

Postępowanie ratunkowe polega przede wszystkim na zapobieganiu dalszej utracie ciepła i powolnym ogrzewaniu. Przeczytaj uważnie poniższe wskazówki ponieważ wiele z zalecanych działań jest pozornie sprzecznych ze zdrowym rozsądkiem.

1. Kontrola oddechu i wzywanie pomocy

  • jeżeli zauważysz objawy głębszej hipotermii bezwzględnie skontaktuj się z pogotowiem ratunkowym i dokładnie opisz sytuację – objawy, ale też warunki jaki panują i w jakich poszkodowany przebywał przez ostatnie godziny
  •  jeżeli jesteś z dala od cywilizacji – np. w górach albo w lesie, panują złe warunki atmosferyczne (zimno, wiatr, deszcz) i nie jesteś pewny czy możesz szybko dostać się do domu (lub schroniska, najbliższego miasta itp.) zadzwoń po pomoc (np. GOPR, TOPR), kiedy zaczną występować pierwsze lekkie objawy
  • u poszkodowanych nieprzytomnych skontroluj oddech i rozpocznij resuscytację, jeżeli stwierdzisz jego brak – zwróć uwagę, że przy niskich temperaturach ciała oddech zawsze będzie spowolniony dlatego kontroluj go dłużej niż zwykle i rób to szczególnie uważnie

2. Zapobieganie dalszemu wyziębieniu

  • przenieś poszkodowanego do ciepłego pomieszczenia starając się jak najmniej nim poruszać (wyjaśnię to niżej)
  • jeżeli nie ma takiej możliwości chroń od wiatru, wilgoci i zimna od podłoża
  • zdejmij mokre ubrania i wysusz poszkodowanego

3. Powolne ogrzewanie

  • jeżeli poszkodowany jest przytomny podaj mu coś ciepłego do picia ale ABSOLUTNIE nie alkohol ani kofeinę – te substancje powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych i przyspieszą wychładzanie
  • najskuteczniejsze ogrzewanie polega na umieszczeniu w ciepłym pomieszczeniu i ogrzewaniu ciepłem własnego ciała – w ten sposób zapewnisz, że będzie to powolny proces
  • ogrzewanie zacznij od korpusu – np. robiąc ciepłe (nie gorące!) okłady pod pachami, na brzuch i krocze poszkodowanego

Czego nie można robić:

  • nie próbuj szybkiego ogrzewania – może to spowodować szok i doprowadzić nawet do zatrzymania akcji serca
  • unikaj poruszania kończynami – ręce i nogi są zwykle najbardziej wychłodzone, poruszając nimi sprawisz, że zimna krew trafi do wnętrza ciała powodując dalsze obniżenie temperatury głębokiej, co jest niebezpieczne dla życia
  • nie rozcieraj skóry – po części z powodów wymienionych wyżej, ale także dlatego, że możesz uszkodzić skórę zwłaszcza jeżeli pojawią się odmrożenia – nie przykładaj bezpośrednio na skórę gorących okładów

Ciekawostka

Z głębokim wychłodzeniem wiążą się bardzo często ciekawe i nie do końca wyjaśnione zjawiska psychologiczne. Osoby, których temperatura ciała mocno się obniży często zamiast dążyć do ochrony przed zimnem zaczynają się rozbierać. Wg danych do których dotarłem około 20-50% wypadków śmiertelnych związanych z hipotermią jest powiązanych z tym zjawiskiem. Inne zjawisko to tendencja do chowania się w ciasnych ciemnych zakamarkach. Często zdarza się, że wychłodzone osoby chowają się np. pod łóżkiem. Oczywiście oba zjawiska dotyczą osób u których obniżenie temperatury spowodowało zaburzenia świadomości i nie działają już one w sposób racjonalny.

Praktyczna porada

Kiedy nie można się schronić w ciepłym pomieszczeniu, ochrona przed utratą ciepła jest najważniejsza. Pamiętaj, że to co „zatrzymuje” ciepło przy człowieku to warstwy powietrza (dlatego zimowe kurtki są puchowe). Nie ma większego znaczenia czym okryjesz poszkodowanego. Nawet owinięcie go papierem pozwoli na stworzenie warstewki powietrza i ograniczy skutki wiatru. Jeżeli to możliwe zastosuj kilka warstw – np. kurtka, na nią koc albo śpiwór, a na sam wierzch folię termiczną – która świetnie ochroni przed wiatrem. Zwróć uwagę na osłonięcie głowy, oraz na to by poszkodowany nie siedział/leżał na gołej ziemi.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*